Pravastatin

Pravastatin, diğer ilaçlarla özellikle az etkileşime girmesiyle öne çıkan hidrofilik bir statindir. Sitokrom P450 sistemi üzerinden metabolize EDİLMEZ; bu da onu çok sayıda başka ilaç kullanan hastalar için ideal kılar.

Pravastatin, Pravastatin® ve Pravasin® marka adlarıyla biliniyordu ve bugün jenerik olarak yaygın biçimde bulunmaktadır. Büyük WOSCOPS ve CARE çalışmalarında pravastatin, statin tedavisinin hem primer hem de sekonder korumadaki etkinliğini kanıtlamıştır.

Atorvastatin ve rosuvastatin ile karşılaştırıldığında LDL düşürücü etkisi daha ılımlıdır; bu da pravastatini hafif ila orta derecede yüksek kolesterolde bir seçenek haline getirir.

Pravastatin kolesterol sentezini inhibe eder:

Etki mekanizması:

• Doğrudan etkili madde (ön ilaç değildir)
• HMG-CoA redüktazı inhibe eder
• Karaciğerdeki kolesterol biyosentezini azaltır
• LDL reseptörlerinde kompansatuvar artış

Lipid düşürücü etki:

• LDL kolesterol: %20–35 azalma
• Trigliseritler: %10–15 azalma
• HDL kolesterol: %3–8 artış

Özellikler:

• Hidrofilik: Karaciğer dışı dokulara düşük alım
• CYP3A4 metabolizması YOK → CYP inhibitörleriyle neredeyse hiç etkileşim yok
• Greyfurt suyuyla sorun yok
• Sitokrom P450 sistemi üzerinden metabolize edilmez

Etkinin başlaması: LDL düşüşü 1–2 hafta sonra ölçülebilir. Maksimum etki 4 hafta sonra.

Pravastatin şu durumlar için uygundur:

• Hiperkolesterolemisi olan yetişkinler
• Artmış kardiyovasküler risk durumunda primer koruma
• Kalp krizi sonrası sekonder koruma
• Çok sayıda eşlik eden ilaç kullanan hastalar

Özellikle önerildiği durumlar:

• Polifarmasi (aynı anda çok sayıda ilaç kullanımı)
• Lipofilik statinlerle kas sorunları ortaya çıktıysa
• Organ nakli (siklosporin ile etkileşim kontrol altına alınabilir)
• Hafif ila orta derecede kolesterol yüksekliği

Uygun olmadığı durumlar:

• Gebelik ve emzirme dönemi
• Aktif karaciğer hastalığı
• Güçlü bir LDL düşüşü (> %35) gerektiğinde

Başlangıç dozu:

• Günde bir kez 10–20 mg

Olağan doz:

• Günde bir kez 20–40 mg

Maksimum doz:

• Günde 40 mg

Mevcut dozlar:

• 10 mg, 20 mg, 40 mg tabletler

Doza göre LDL düşüşü:

• 10 mg: yakl. %20–25
• 20 mg: yakl. %25–30
• 40 mg: yakl. %30–35

Doz ayarlaması:

• Böbrek yetmezliği: Orta veya ağır böbrek yetmezliğinde başlangıç dozu 10 mg
• Karaciğer yetmezliği: Aktif hastalıkta kontrendikedir
• Siklosporin ile: 20 mg pravastatin ile başlanır, 40 mg'a kadar artış yalnızca dikkatle yapılır

Kullanım:

• Günde bir kez, tercihen akşam (kolesterol sentezi gece en yüksek düzeydedir)
• Yemeklerden bağımsız
• Tableti suyla yutun

Önemli bilgiler:

• 4–12 hafta sonra düzenli laboratuvar kontrolü (karaciğer değerleri, lipid profili)
• Kas ağrısı veya koyu renkli idrar durumunda: Doktorunuzu bilgilendirin
• Greyfurt suyuyla sorun yok (simvastatin/atorvastatinden farklı olarak)
• Alkol ölçülü tüketilmelidir

Bir dozu unuttuğunuzda: Günün çok geç bir saati değilse unutulan dozu alın. Aksi halde bir sonraki olağan dozu alın.

Pravastatin aşağıdaki durumlarda kullanılmamalıdır:

• Aktif karaciğer hastalığı veya açıklanamayan transaminaz yüksekliği
• Gebelik ve emzirme dönemi
• Pravastatine karşı aşırı duyarlılık

Dikkat edilmesi gereken durumlar:

• Böbrek yetmezliği (doz ayarlaması)
• Hipotiroidi
• Öyküde kas hastalıkları
• Yüksek alkol tüketimi
• Fibratlarla eş zamanlı tedavi

Gebelik: Kontrendikedir. Güvenilir doğum kontrolü gereklidir.

Yaygın (%1–10):

• Baş ağrısı
• Mide-bağırsak şikâyetleri (bulantı, ishal, gaz)
• Kas ağrıları
• Yorgunluk

Yaygın olmayan (%0,1–1):

• Baş dönmesi
• Uyku bozuklukları
• Deri döküntüsü
• Görme bozuklukları

Seyrek:

• Miyopati, rabdomiyoliz
• Hepatit
• Periferik nöropati
• Pankreatit

Genel: Pravastatinin hidrofilik yapısı kas hücrelerine alımı azaltır; bu da teorik olarak daha az kas sorununa yol açar.

Temel avantaj: Pravastatin CYP3A4 veya CYP2C9 üzerinden metabolize EDİLMEZ → CYP inhibitörleriyle neredeyse hiç etkileşim yoktur.

Dikkat edilmesi gerekenler:

• Siklosporin: Pravastatin tedavisine 20 mg ile başlanır, 40 mg'a kadar artış yalnızca dikkatle yapılır (artmış düzeyler)
• Fibratlar (gemfibrozil): Artmış miyopati riski
• Fusidik asit: Statine geçici olarak ara verilmeli
• Kolşisin: Artmış miyopati riski
• Makrolid antibiyotikler (örn. eritromisin, klaritromisin): Artmış miyopati riski

Anlamlı etkileşim olmayanlar:

• Greyfurt suyu
• CYP3A4 inhibitörleri (itrakonazol, verapamil vb.)
• Amiodaron
• Diltiazem

Not: Pravastatin tüm statinler arasında en elverişli etkileşim profiline sahiptir ve bu nedenle çok sayıda başka ilaç kullanan hastalar için özellikle uygundur.