Seftriakson

Seftriakson, sefalosporinler grubundan (3. kuşak) geniş spektrumlu bir antibiyotiktir. Gonore (belsoğukluğu) dahil olmak üzere çeşitli bakteriyel enfeksiyonların tedavisinde kullanılır.

Gonore tedavisinde seftriakson ilk tercih edilen ilaçtır, çünkü birçok gonokok suşu diğer antibiyotiklere karşı dirençli hale gelmiştir. Tedavi, sıklıkla ağızdan alınan azitromisin ile kombinasyon halinde, tek seferlik bir enjeksiyon olarak uygulanır.

Seftriakson sağlık personeli tarafından uygulanmalıdır.

Seftriakson, hücre duvarı sentezini inhibe ederek bakterisidal etki gösterir:

Etki mekanizması:

• Bakterilerin penisilin bağlayan proteinlerine (PBP'ler) bağlanır
• Peptidoglikanın çapraz bağlanmasını inhibe eder
• Bakteri hücre duvarı dayanıksız hale gelir
• Bakteriler patlar ve ölür

Gonoredeki avantajları:

• Tek seferlik tedavi yeterlidir
• Yüksek doku konsantrasyonlarına ulaşır
• Düşük direnç oranları

Farmakokinetik:

• Uzun yarılanma ömrü (yakl. 8 saat)
• Tüm dokulara iyi geçiş
• Kısmen böbrek, kısmen safra yoluyla atılım

Seftriakson şu durumlarda uygundur:

• Komplike olmayan gonore (genital, farengeal, rektal)
• Gebelikte gonore
• Dissemine gonokok enfeksiyonu
• Diğer ağır bakteriyel enfeksiyonlar

Gonorede standart tedavi: Seftriakson 500 mg i.m. (kas içi) tek doz ARTI azitromisin 2 g ağızdan tek doz

Şu durumlarda uygun değildir:

• Ağır penisilin alerjisi (çapraz alerji mümkündür)
• Kalsiyum infüzyonuna ihtiyacı olan veya ihtiyaç duyması beklenen yenidoğanlar

Gonore – komplike olmayan:

• Tek doz olarak 500 mg kas içi
• Artı azitromisin 2 g ağızdan

Komplikasyonlu gonore:

• 24 saatte bir 1-2 g damar içi
• 7-14 gün süreyle

Mevcut dozlar:

• Enjeksiyonluk çözelti hazırlamak için toz: 250 mg, 500 mg, 1 g, 2 g

Not: Enjeksiyon büyük bir kas grubuna (çoğunlukla kalçaya) yapılır. Doz >1 g ise iki enjeksiyon bölgesine bölünmelidir.

Uygulama: Seftriakson, sağlık personeli tarafından enjeksiyon olarak uygulanır. Kendi kendine uygulama için uygun değildir.

Gonorede:

• Kalça kasına tek seferlik bir enjeksiyon
• Ağızdan alınan azitromisin ile birlikte (2 g tek doz)
• 2 hafta sonra kontrol önerilir

Tedaviden sonra:

• 7 gün boyunca cinsel perhiz
• Son 60 gündeki tüm cinsel partnerler bilgilendirilmeli ve tedavi edilmelidir
• Cinsel yolla bulaşan diğer enfeksiyonlar için test önerilir (HIV, sifiliz, klamidya)

Seftriakson şu durumlarda kullanılmamalıdır:

• Sefalosporinlere karşı ağır aşırı duyarlılık
• Diğer beta-laktam antibiyotiklere (penisilinler, monobaktamlar ve karbapenemler) karşı bilinen ağır aşırı duyarlılık (ör. anafilaktik reaksiyon)
• Hiperbilirubinemisi olan yenidoğanlar
• Kalsiyum infüzyonu alan yenidoğanlar

Şu durumlarda dikkatli olunmalıdır:

• Penisilin alerjisi (yakl. %10 çapraz alerji)
• Böbrek yetmezliği
• Karaciğer hastalıkları
• Safra taşı hastalığı (safra çamuruna neden olabilir)

Gebelik: Uygun endikasyon varsa kullanılabilir. Gebelikte gonore tedavisinde seftriakson ilk tercih edilen ilaçtır.

Emzirme: Anne sütüne az miktarda geçer. Kullanılabilir.

Yaygın (%1-10):

• İshal
• Enjeksiyon bölgesinde ağrı
• Karaciğer değerlerinde yükselme
• Deri döküntüsü

Yaygın olmayan:

• Bulantı, kusma
• Baş ağrısı
• Mantar enfeksiyonları (ağız pamukçuğu, vajinal mantar)
• Kan tablosunda değişiklikler

Seyrek:

• Alerjik reaksiyonlar
• Psödomembranöz kolit
• Safra taşı/safra çamuru
• Böbrek taşı

Jarisch-Herxheimer reaksiyonu: Sifiliz tedavisi sırasında ateş ve kötüleşme görülebilir.

Yenidoğanlarda kontrendike:

• Kalsiyum içeren infüzyon çözeltileri (ölümcül çökelmeler mümkündür)

Etkileşimler:

• Antikoagülanlar – kanama eğiliminde artış
• Aminoglikozidler – sinerjik etki (ağır enfeksiyonlarda istenir)

Şunlarla etkileşim yoktur:

• Hormonal doğum kontrolü
• Çoğu oral ilaç