İtrakonazol

İtrakonazol, çeşitli mantar enfeksiyonlarında kullanılan, geniş etki spektrumuna sahip bir triazol antimikotiktir. Vulvovajinal kandidiyazda, flukonazol veya klotrimazol yeterince etkili olmadığında, özellikle albicans dışı Candida türleriyle (ör. C. glabrata, C. krusei) oluşan enfeksiyonlarda kullanılır.

İtrakonazol, Sempera® marka adıyla ve jenerik olarak piyasaya sunulmaktadır. Ayrıca cilt mantarı, tırnak mantarı ve sistemik mikozlar için de ruhsatlıdır.

Etki mekanizması:

• 14-alfa-demetilaz (CYP51) enzimini inhibe eder
• Mantar hücre zarında ergosterol sentezini bloke eder
• Ergosterol, mantar hücre zarının temel bir bileşenidir
• Hücre zarı dengesizleşir → mantar hücresi ölür

Flukonazolden daha geniş spektrum:

• Candida albicans ve albicans dışı türler
• Aspergillus
• Dermatofitler
• Flukonazole dirençli bazı suşlara karşı da etkilidir

Farmakokinetik:

• Lipofilik → iyi doku penetrasyonu
• Uzun yarılanma ömrü → etki, ilacın bırakılmasından sonra da sürer
• Emilim büyük ölçüde mide asidine ve besinlere bağlıdır

İtrakonazol şu durumlar için uygundur:

• Flukonazole yanıt vermeyen vulvovajinal kandidiyaz
• Albicans dışı Candida türleriyle oluşan enfeksiyonlar
• Tekrarlayan kandidiyaz (supresyon tedavisi)
• Cilt ve tırnak mantarı
• Sistemik mikozlar

Uygun olmadığı durumlar:

• Gebelik (hayvan deneylerinde teratojenik)
• Kalp yetmezliği
• Ağır karaciğer yetmezliği
• Belirli ilaçların eş zamanlı kullanımı (CYP3A4 etkileşimleri)

Vulvovajinal kandidiyaz:

• 1 gün boyunca günde iki kez 200 mg (kısa süreli tedavi)
• Veya 3 gün boyunca günde bir kez 200 mg

Tekrarlayan kandidiyaz (supresyon):

• 6 ay boyunca, adet döneminin ilk 3 gününde günde bir kez 200 mg

Mevcut dozlar:

• 100 mg kapsüller

Önemli:

• Kapsülleri tam bir öğünle birlikte alın (emilim!)
• Aklorhidrik mide durumunda (proton pompası inhibitörleri): emilim büyük ölçüde azalır

Kullanım:

• Tam bir öğünden hemen sonra alın
• Kapsülleri bütün olarak yutun
• Yeterli miktarda sıvı ile (1 bardak su) alın
• Aklorhidri durumunda veya mide asidini azaltan ilaçlar (ör. H2 antagonistleri, proton pompası inhibitörleri) kullanıyorsanız: diyet olmayan bir kola içeceği ile alın

Önemli uyarılar:

• Emilim büyük ölçüde besin alımına bağlıdır
• PPI'lar (omeprazol vb.) emilimi önemli ölçüde azaltır
• Tedaviden önce ve tedavi sırasında karaciğer değerleri kontrol edilmelidir
• Tedavi süresince ve tedavinin bitiminden sonraki ilk adet kanamasına kadar güvenilir doğum kontrolü (kadınlar)

İtrakonazol şu durumlarda kullanılmamalıdır:

• İtrakonazole karşı aşırı duyarlılık
• Gebelik
• Kalp yetmezliği (NYHA III–IV)
• Şu ilaçların eş zamanlı kullanımı: terfenadin, astemizol, sisaprid, simvastatin, lovastatin, midazolam (oral), triazolam, pimozid, kinidin, dofetilid, ergotamin

Dikkat edilmesi gereken durumlar:

• Karaciğer hastalıkları (hepatotoksik!)
• Böbrek fonksiyon bozukluğu
• Aklorhidri/PPI tedavisi (azalmış emilim)
• QT uzaması
• Emzirme dönemi (itrakonazol anne sütüne geçer, şüphe durumunda emzirmeyin)

Yaygın (%1–10):

• Bulantı, karın ağrısı
• Baş ağrısı
• Karaciğer değerlerinde yükselme
• Deri döküntüsü

Yaygın olmayan (%0,1–1):

• İshal, kabızlık
• Baş dönmesi
• Adet döngüsü bozuklukları
• Ödem

Seyrek ancak ciddi:

• Hepatotoksisite (karaciğer iltihabından karaciğer yetmezliğine kadar)
• Kalp yetmezliği
• Periferik nöropati
• Stevens-Johnson sendromu

Not: 1 aydan uzun süren tedavilerde veya risk faktörleri bulunduğunda: düzenli karaciğer değeri kontrolleri.